ALLIANOI

Ýzmir Ýli, Bergama Ýlçesi sýnýrlarý içinde, Bergama-Ývrindi karayolunun 18. km'sinde, Bergama'nýn kuzeydoðusunda, Yortanlý Barajý gölet alanýnýn tam ortasýnda, Paþa Ilýcasý Mevkii’nde yer almaktadýr. 1998 yýlýndan bu yana da Paþa Ilýcasý merkez olmak üzere baraj gölet alaný içinde kalan alanda kurtarma kazý çalýþmalarý devam etmektedir.

Baraj Gövdesi ve çevre ile baðlantýsýný saðlayacak yol yapým çalýþmalarý devam etmektedir. Proje aynen uygulandýðý takdirde, baraja su toplanmaya baþlandýðý gün Allianoi tamamen su altýnda kalacaktýr. Yaðýþ rejimi ve bitki örtüsü ile baðlantýlý olarak yaklaþýk 40-60 yýl arasýnda ömrü olduðu düþünülen barajýn gölet alanýnda bu süre zarfýnda alüvyon birikecek. Ve Allianoi yaklaþýk 12- 15 m.’lik alüvyon dolgu altýnda kalacaktýr. Antik yazarlardan P.Aelius Aristides’in Hieroi Logoi adlý eserinde (III.1 ) Allianoi anýlmaktadýr.

Bu antik kaynak haricinde henüz, antik yazarlarda veya epigrafik buluntularda, Allianoi hakkýnda baþka bilgiye ulaþýlamamýþtýr.

Prehistorik Dönem: Allianoi’un batýsýnda orman arazisinde yapýlan kazý çalýþmalarý sýrasýnda, ETÇ II’ye ait bir adet Yortan kabý ele geçmiþtir. Çakmak Tepe eteklerinde ise çok sayýda çakmak taþý eser saptanmýþtýr. Bunun haricinde dolgu toprak içerisinden iki adet taþ balta ele geçmiþtir. Tüm bunlara dayanýlarak Allianoi ve yakýn çevresinde prehistorik bir yerleþim olduðu düþünülmektedir.

Helenistik Dönem: Bu dönemde sýcak sudan dolayý küçük bir termal merkezi olduðu sanýlmaktadýr. Sýcak sudan bu dönemden itibaren yararlanýlýyordu. Helenistik Çað’a ait sadece birkaç arkeolojik ve nümizmatik eser ele geçmiþ olmasýna raðmen Allianoi merkez yerleþiminde Helenistik mimariye rastlanýlmamýþtýr.

Roma Dönemi: Allianoi’da, Roma Ýmparatorluk Dönemi’nde (Ý.S. II. yüzyýl) kült merkezinde, Anadolu’nun pek çok merkezinde ve Pergamon’daki Asklepieionda olduðu gibi büyük bir bayýndýrlýk faaliyeti yaþanmýþtýr. Kült merkezinde mevcut binalarýn büyük bir kýsmý bu döneme aittir. Ilýcanýn yaný sýra, köprüler, caddeler, sokaklar, insulalar, geçiþ yapýsý, propylon, ve nympheum bu dönemde planlanýr.

Bizans Dönemi: Allianoi’da yoðun yerleþimin görüldüðü dönemdir. Ancak Pergamon’da olduðu gibi sosyo-ekonomik açýdan son derece zayýf bir dönem yaþanmýþtýr. Kült merkezinde yaþamaya baþlayan Bizanslýlar, Roma Çaðý’na ait heykeltýraþlýk eserlerini ve mimarlýk kalýntýlarýný tahrip edip,devþirme malzeme olarak kullanmaya baþlamýþlardýr. Roma Çaðý’na ait, stoalarýn ve ana caddelerin tabanlarý kullanýlmak suretiyle, yeni basit mekanlar yapýlmýþtýr. Allianoi’un en önemli yapýsý olan ýlýcanýn ve nympheumlar da ihtiyaçlara uygun küçük deðiþiklikler yapýlarak kullanýlmaya devam etmiþtir. Bazilikal planda büyük bir kilise inþa edilmiþtir. Yerleþmenin içinde ve yakýn çevresinde de þapeller yapýlmýþ, ayrýca bu dönemde metal, seramik ve cam atölyelerini kurulmuþtur.

Osmanlý Dönemi: Osmanlý döneminde Paþa Ilýcasý, Aydýn Salnameleri’nde geçmektedir. Ancak yoðun bir þekilde kullanýlmamýþtýr. Çünkü kazýlar sýrasýnda Osmanlý dönemine ait birkaç sikkenin dýþýnda iz yoktur. 20. yy’ýn baþýnda bölge Kaymakamý Kemal Bey tarafýndan Ilýca ele alýnmýþ ve büyük havuzun bulunduðu yerin kýsmen yeniden kullanýma açýlmasýný saðlamýþtýr. Ancak ýlýcanýn batýsýnda Roma köprüsünün, Osmanlý döneminden 1979 yýlýna kadar Bergama-Ývrindi arasýnda kullanýldýðý anlaþýlmaktadýr.

Günümüz: 20. yüzyýlýn baþýnda kýsmen temizlenmiþ ancak sonra yeniden gelen sel nedeniyle, 1950’li yýllara kadar atýk durumda, ýlýcanýn olduðu kýsým, atýl durumda kullanýldýðý anlaþýlýyor. 1992 yýlýnda, Bölge Karayollarý Müdürlüðü tarafýndan mevcut ve hallen kullanýlan Roma Köprüsü, kurul kararý olmaksýzýn ihale ile kýsmen deforme edilerek yeni bir köprü inþa edilmiþtir. Ayný yýl Ilýcanýn restorasyonu Ýzmir Valisi tarafýndan Ýl Özel Ýdaresi aracýlýðý ile ihaleye verilmiþtir. Bir yýl süren restorasyon iþlemleri sýrasýnda yine kurul kararý olmaksýzýn ýlýcanýn içi deforme edilerek üzerine modern bir bina yapýlmýþtýr. Bu tarihten itibaren iþletmeye verilmiþtir, Þubat 1998’de yaþanan aðýr bir sel taþkýný ile tesis yeniden kullanýlamaz duruma getirmiþtir. Çayýn güneyinde ise özel þahýslara ait olan arazide tarým yapýlmýþtýr. Bu onarýmlarda ilave edilen modern binalarýn büyük bir bölümü 2003 yýlý çalýþmalarý sýrasýnda kaldýrýlmýþ ve antik ýlýca mekanlarý ortaya çýkarýlmaya baþlanmýþtýr.

http://www.allianoi.org/